2011: Παρουσίαση στην Πάτρα από τον Ανδρέα Τσιλίρα (12/3)

οφίας Κολοτούρου, «Κουφός ε σαι ρε; Δεν ακούς;», Εκδ. ΚΨΜ, 2010
Πάτρα, «Ποικίλη Στοά», 12/3/2011

Του Ανδρέα Τσιλίρα, υπεύθυνου εκδόσεων «ΔΟΝΤΙ»


Το βιβλίο της Σοφίας Κολοτούρου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΚΨΜ, θεωρητικά έχει στόχο να σπάσει μια σειρά από προκαταλήψεις. Θέλει να μας συστήσει τους μεταγλωσσικά κωφούς και την πάθηση τους, να μας ξυπνήσει από τη νάρκη των βεβαιοτήτων μας για το πώς φερόμαστε στην καθημερινότητα μας και για το πώς είναι φτιαγμένος ο κόσμος γύρω μας... Είναι όμως πολύ δύσκολο αν γνωρίζεις τη Σοφία κι αν έχεις παρακολουθήσει μερικά έστω από τα βήματα της (στην ποίηση, στην ιατρική, ακόμα και στην καθημερινότητα  της) να μην είσαι προκατειλημμένος μαζί της, εννοείται θετικά...


Φυσιολογικά λοιπόν, ξεκινώντας να διαβάζω το βιβλίο, όταν πρωτοκυκλοφόρησε, κουβαλούσα ένα έντονα θετικό φορτίο... Έχοντας μάλιστα συζητήσει μαζί της για το περιεχόμενό του, ήμουν εξαρχής προετοιμασμένος για κάτι εξαιρετικά ενδιαφέρον.


Από τις πρώτες, όμως, κιόλας σελίδες το θετικό αυτό φορτίο ξεχάστηκε γιατί το ίδιο το βιβλίο, από μόνο του, σε πηγαίνει εκεί ακριβώς που θέλει κι η Σοφία, και σε κάνει να ξεχάσεις ακόμα και το ότι γνωρίζεις τη συγγραφέα του. Για το χιούμορ του βιβλίου τα ακούσατε ήδη... Θα πρόσθετα μόνο κάτι: Επειδή το χιούμορ λείπει σε μεγάλο βαθμό από τα σχολικά βιβλία, θα μπορούσαν άνετα οι ιστορίες της Σοφίας να αποτελούν μέρος της σχολικής ύλης.


Κι αν αργεί ακόμα η ώρα που το επίσημο σχολείο θα συμπεριλάβει τέτοιες ιστορίες σε σχολικά βιβλία, ας «παρανομήσουν» οι δάσκαλοι, ας ξεφύγουν από την περίφημη διδακτέα και διδαχθείσα ύλη κι ας αξιοποιήσουν αυτά τα κείμενα για να ευαισθητοποιήσουν  τους μαθητές τους. Ευτυχώς, όπως έλεγε η Σοφία σε συνέντευξη της πριν λίγους μήνες, κάποιοι δάσκαλοι έχουν ήδη έρθει σε επαφή μαζί της...


Αν πραγματικά θέλουμε να πείσουμε ένα παιδί να συμπεριφέρεται στους ανθρώπους ανάλογα με τις δικές τους ανάγκες κι όχι σύμφωνα με τις δικές του βεβαιότητες, το χιούμορ μπορεί να αποδειχθεί ο καλύτερος σύμμαχος. (Εντάξει το μέρος εκείνο που η Σοφία μας διαβεβαιώνει ότι ο άντρας της θα ξυλοφόρτωνε άνετα όποιον επιχειρήσει να την αγγίξει, ίσως δεν είναι το καταλληλότερο για μια σχολική αίθουσα, αλλά κάποιες άλλες ιστορίες θα μπορούσαν να έχουν μια θέση εκεί...).


Μεγάλωσα ακούγοντας στην τηλεόραση και διαβάζοντας στις εφημερίδες να μιλούν για τα άτομα που είχαν κάποιο πρόβλημα αναπηρίας αποκαλώντας τα «Άτομα με Ειδικές Ανάγκες». Την ίδια ώρα (και κυρίως μετά από διακρίσεις αθλητών μας στα Special Olympics ή στο πλαίσιο κάποιων ρεπορτάζ για ανθρώπους που ζωγραφίζουν με το στόμα) κάποιοι προχωρημένοι δημοσιογράφοι τα αποκαλούσαν Άτομα με Ειδικές Ικανότητες, δήθεν για να καταπολεμήσουν τα κοινωνικά στερεότυπα. Στην ουσία βέβαια πετύχαιναν ακριβώς το αντίθετο, όμως γιατί να τους ενδιαφέρει;


Πολύ εύστοχα γράφει κάπου η Σοφία στο βιβλίο ότι δεν έχει καμία τέτοια ειδική ικανότητα. Ούτε πετάει, όπως λέει, σαν τον Σούπερμαν, ούτε βεντουζώνεται σε κτήρια σαν τον Σπάιντερμαν, ούτε τίποτε άλλο... Ευτυχώς τα τελευταία χρόνια η συντομογραφία ΑΜΕΑ δεν αναλύεται πια ως Άτομα με Ειδικές Ανάγκες, αλλά πολύ σωστά ως Άτομα με Αναπηρία. Τίποτα λιγότερο, τίποτα περισσότερο από την αλήθεια δηλαδή- ο σεβασμός άλλωστε δεν αποδεικνύεται με τις λέξεις...


Παρά το γεγονός ότι η Σοφία έγραψε το βιβλίο προφανώς για να καταρρίψει πολλές από τις προκαταλήψεις μας για τα άτομα με κώφωση -κυρίως μεταγλωσσική- κατάφερε, σε μένα τουλάχιστον, να σπείρει μέσα από τις ιστορίες της κι άλλες αμφιβολίες για πράγματα με τα οποία ως τώρα αισθανόμουν σχετικά σίγουρος και τα οποία δεν έχουν απολύτως καμία σχέση με τη μεταγλωσσική κώφωση...


Για παράδειγμα, διαβάζουμε όλοι κατά καιρούς για τις πιθανές βλάβες που προκαλούν τα κινητά τηλέφωνα και φυσικά ανησυχούμε, γνωρίζοντας βαθιά μέσα μας ότι τίποτα δεν μπορεί να αποδειχθεί ακόμα κι ότι είμαστε απλώς μια γενιά πειραματόζωων πάνω στο αντικείμενο... Μόλις όμως διάβασα στο βιβλίο τη Σοφία να περιγράφει την έλευση του κινητού ως έναν άλλο κόσμο επικοινωνίας που ανοίχτηκε μπροστά της, τότε προσωρινά (ίσως;) ξέχασα τις πιθανές παρενέργειες των συσκευών και ξαφνικά σα να θέλησα να υπάρχουν όσο το δυνατόν περισσότερα κινητά και κεραίες για να αλλάζει ο κόσμος όσων τα έχουν ανάγκη για την επικοινωνία τους.


Δεύτερο παράδειγμα: Το Ίντερνετ και κυρίως τα λεγόμενα κοινωνικά δίκτυα, το facebook, τα μπλογκς κ.τ.λ. Πόσες φορές δεν έχουμε σκεφθεί όλοι ότι οδηγούν τον κόσμο στην απομόνωση, ότι του στερούν την αληθινή επικοινωνία κ.ο.κ. Γνωρίζοντας, όμως, από πρώτο χέρι την απήχηση που έχει η ποίηση της Σοφίας στον κόσμο του Διαδικτύου, διαβάζοντας στο βιβλίο για τη φίλη της από το συγκρότημα Active Member με την οποία αλληλογραφούν διαδικτυακά, αλλά και καταλαβαίνοντας πόσο πολύ έχει βοηθήσει τη γραφή της η διαρκής τροφοδότηση με ιδέες, σχόλια και απόψεις που ανταλλάσσει μέσω του Ίντερνετ, είναι προφανές ότι μόνο για απομόνωση δεν μπορείς πια να κατηγορήσεις τον παγκόσμιο ιστό...


Το βιβλίο που παρουσιάζουμε σήμερα δεν είναι δοκίμιο, δεν είναι διδακτικό ανάγνωσμα, δεν είναι καν ένα προσωπικό ημερολόγιο με τις περιπέτειες της Σοφίας στον κόσμο... Ευτυχώς!


Είναι απλώς μια γνωριμία με έναν καινούριο φίλο. Που χαίρεται τη ζωή του, που εκνευρίζεται, ερωτεύεται, αυτοσαρκάζεται όσο περισσότερο μπορεί, έχει χόμπυ, πάθη και εμμονές. Κι επειδή κάθε φιλία μας κάνει καλύτερους ανθρώπους, αν ασχοληθούμε ειλικρινά μαζί της, μπορεί κι αυτό το βιβλίο να αποκτήσει έναν τέτοιο ρόλο αν του δώσουμε χώρο...


Στοιχείο - έκπληξη του βιβλίου, τα σκίτσα του Σπύρου Δερβενιώτη. Θα μπορούσαν πολύ εύκολα να είναι τα καρέ μιας μικρού μήκους ταινίας animation με θέμα την κώφωση. Μόνο που στην προβολή αυτής της ταινίας, αν ποτέ γίνει, όπως και στην προβολή κάθε ταινίας ή και σε κάθε θεατρική παράσταση, ας υπάρχει στην είσοδο μια σελίδα με την περίληψη της ιστορίας για όσους έχουν προβλήματα ακοής...


Τα άτομα με μεταγλωσσική κώφωση δεν είναι οργανωμένα σε κάποιο σύλλογο, η αναπηρία τους δεν αναγνωρίζεται ευρέως, ενώ όσοι έχουν ασκηθεί στη χειλεοανάγνωση είναι μάλλον απομονωμένοι ο ένας από τον άλλο, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει μια οργανωμένη μορφή διεκδίκησης παροχών ή έστω μια ευρύτερη γνωριμία της κοινωνίας με τη μεταγλωσσική κώφωση.


Το βιβλίο μοιάζει να ξεκινάει από μόνο του αυτή τη μάχη. Η επιτυχία, μάλιστα, της μέχρι τώρα κυκλοφορίας του, μαρτυρά πώς αρκετοί «φυσιολογικοί» άνθρωποι έμαθαν αυτές τις άγνωστες λέξεις από τη Σοφία. Γι αυτό και δικαιούμαστε να περιμένουμε το επόμενο βήμα...


επιστροφή

δημοσιεύματα